رضایت همسر برای عمل جراحی

person


بر اساس قانون مجازات اسلامي، براي انجام اعمال طبي يا جراحي بايد از خود فرد يا ولي وي رضايت گرفت. افزون بر اين، در بيمارستان ها و ساير مراکز درماني متعارف است که براي انجام اعمال طبي يا جراحي زوجه از زوج نيز رضايت مي گيرند و بدون رضايت وي اقدامي نمي کنند.
اما مطابق مواد قانونی نیازی به اذن و رضایت از طرف همسر یا پدر زنان نیست و صرفا بحث اجازه و رضایت از خود فرد مطرح است. مطابق بند ج ماده ١۵٨ قانون مجازات اسلامی که صراحتا عنوان داشته: «هر نوع عمل جراحی یا طبی مشروع که با رضایت شخص یا اولیا یا سرپرستان یا نمایندگان قانونی وی و رعایت موازین فنی و علمی و نظامات دولتی انجام می‌شود، در موارد فوری اخذ رضایت ضروری نخواهد بود.» همچنین مطابق ماده ۴٩۵ قانون یاد شده: «هرگاه پزشک در معالجاتی که انجام می‌دهد موجب تلف یا صدمه بدنی گردد، ضامن دیه است، مگر آن‌که عمل او مطابق مقررات پزشکی و موازین فنی باشد یا این‌که قبل از معالجه برائت گرفته باشد و مرتکب تقصیری هم نشود و چنانچه اخذ برائت از مریض به دلیل نابالغ یا مجنون بودن او معتبر نباشد یا تحصیل برائت از او به دلیل بیهوشی و مانند آن ممکن نگردد، برائت از ولی مریض تحصیل می‌شود.»
به این ترتیب لزومی به اذن یا رضایت همسر یا پدر در انجام اعمال پزشکی مطرح نیست، بلکه هر شخصی درصورت داشتن شرایط مذکور، اختیار کامل انجام اعمال پزشکی را دارد و زن از این قاعده مستثنا نیست و می‌تواند مطابق قانون، خودش به‌عنوان صاحب نفس، رضایت‌نامه و برائت‌نامه را امضا کند.
با این وجود همه بارها شاهد این بوده ایم که در مواقع جراحی بانوان، بیمارستان، رضایت نامه ای از طرف یک شخص مذکر، مطالبه میکند. دراین مورد میتوان گفت که چنین اقداماتی حاصل یک بخش نامه داخلی بیمارستانها بوده و البته خلاف قانون است.
هرچند گاهی شرایط ایجاد شده و حواشی احتمالی آن، باعث عکس العمل های محتاطانه ای از سوی کادر بیمارستان میشود. از جمله این شرایط میتوان به تبعات انجام عمل جراحی در مواردی که زن و شوهری به اختلاف بر می خورند، اشاره داشت که معمولاً بیشتر از شرایط عادی است. به عنوان مثال زن و شوهری به علت احتلاف اقدام به سقط جنین و سپس طلاق کردند اما پس از مدتی زن از همسر سابق خود به علت سقط جنین شکایت کرد و مرد را به زندان انداخت.
اگر عمل یا اقدام درمان اورژانسی باشد پزشک می تواند بدون رضایت عمل جراحی کند اما در موارد غیر اورژانسی ترجیح بیمارستان ها این است که رضایت اخذ گردد و اصول و موازین حقوقی و شرعی رعایت شود.
همچنین از این میان میتوان به مواردی اشاره داشت که پزشکان به علت دریافت رضایت نامه از همراه بیمار، توبیخ شده اند چراکه رخداد مشکلی، قصور پزشکی و کادر پزشکی را رقم می زند. به عنوان مثال پزشکی بدون رضایت همسر اقدام به جراحی زن بارداری کرده بود که منجر به سقط جنین شد و این امر به منزله قصور پزشکی محسوب شد.
ناگفته نماند که از دیگر علل اینکه چرا بیمارستان ها از بیمار و یا همراه وی امضا می گیرند ، می توان به ماده 60 قانون مجازات اسلامی استناد نمود که : چنانچه طبیب قبل از شروع درمان یا اعمال جراحی از مریض یا ولی او برائت حاصل نموده باشد ، ضامن خسارت جانی یا مالی یا نقص عضو نیست و در موارد فوری که اجازه گرفتن ممکن نباشد ، ضامن نمی باشد .
به این ترتیب پزشکان برای اینکه اگر در حین عمل جراحی ، سهواً خسارت جانی یا مالی یا نقص عضو برای بیمار پیش آمده ضامن نباشند ، سعی می کنند از خود بیمار یا همراه او امضایی مبنی بر برائت خود از خسارات احتمالی ، بگیرند و به این وسیله با آرامش خاطر به درمان بپردازند . در حقیقت هدف اصلی این ماده ، ایجاد امنیت شغلی برای پزشک است .
در نهایت باید دانست که در موردي که زوجه، عاقل و بالغ است، اما هوشيار نيست، اخذ رضايت اولياي دم لازم مي باشد که زوج نيز در شمار ايشان است و در فرضي که زوجه، عاقل و بالغ و هوشيار است، اخذ رضايت هيچ کس لازم نيست، مگر در موردي که عمل طبي يا جراحي مرتبط با اهداف و مصالح خانواده باشد که در اين صورت، از اين جهت که زوج، رياست خانواده را به عهده دارد، اخذ رضايت او لازم مي نمايد. با وجود همه اين مراتب، درصورتي که عمل طبي يا جراحي، ضروري باشد، اخذ رضايت زوج لزومي ندارد، بلکه اخذ رضايت وي صرفا در اعمال غيرضروري لازم است.
رضایت همسر برای عمل زیبایی
در مورد عمل های زیبایی، که امروزه جزء جراحی های متداول جامعه است نیز باید گفت، زن با وجود زندگی مشترک و ناراضی بودن شوهرش می‌تواند هر عمل زیبایی که سلامتی او را تهدید نکند، انجام دهد.
البته در شرایطی که سن متقاضی عمل، کمتر از 18 سال باشد از نظر قانونی اجازه پدر الزامی بوده و لازم است پدر، رضایت‌نامه عمل جراحی را به هنگام پذیرش در بیمارستان امضا کند.
اما اگر فرد متقاضی عمل بالاتر از سن 18 سال باشد، چه متأهل و چه مجرد، نیازی به امضا و رضایت ولی و یا شوهر خود ندارد و بر اساس قانون می‌تواند به تنهایی برای جراحی زیبایی و یا هر عمل دیگری اقدام کند.
هرچند میتوان عدم رضایت ولی و یا شوهر را در یک مورد استثنا دانست که می‌تواند از انجام هر نوع جراحی جلوگیری کند و خاطرنشان کرد: متقاضی جراحی، اگر مجنون، نابالغ و غیررشید باشد باید عمل آن با رضایت همسر و یا ولی انجام شود.

 

گروه وکلای اتحاد